Ιωάννης Μ. Σταματέλλος MD, PhD
Μαιευτήρας Χειρουργός Γυναικολόγος, Ενδοσκοπική χειρουργική, Υπογονιμότητα
ΑρχικήΒιογραφικόΙατρείοΕγκυμοσύνηΕπικοινωνία
Εμμηνόπαυση
Αιμορραγίες Μήτρας
Ενδομητρίωση-Ινομυώματα
Λαπαροσκόπηση
Υστεροσκόπηση
Ενδομητρίωση-Ινομυώματα

Η ενδομητρίωση είναι μία από τις συχνότερες γυναικολογικές παθήσεις. Περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1869 αλλά ακόμα η παθογένεια της δεν έχει διευκρινιστεί πλήρως. Προσβάλλει ή επηρεάζει γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας και μπορεί να προκαλέσει πόνο ή υπογονιμότητα σε αυτές τις ασθενείς. Μερικές ασθενείς με ενδομητρίωση δεν παρουσιάζουν συμπτώματα, ενώ άλλες υποφέρουν από επώδυνες περιόδους και πόνο κατά την επαφή. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να παρουσιαστούν το καθένα μόνο του ή σε οποιουσδήποτε συνδυασμούς και σε διαφόρους βαθμούς βαρύτητας.

 

Η ενδομητρίωση είναι μια κατάσταση κατά την οποία ανευρίσκεται ενδομήτριο, σε περιοχές εκτός του εσωτερικού της μήτρας, όπου αυτό βρίσκεται φυσιολογικά και αποβάλλεται σε κάθε έμμηνο ρύση (περίοδο). Μπορεί να βρεθεί στις ωοθήκες, σε συνδέσμους που στηρίζουν τη μήτρα, στο περιτόναιο, στα γειτονικά όργανα όπως το έντερο ή η ουροδόχος κύστη. Ακόμα, μπορεί να παρατηρηθεί σε πιο απομακρυσμένα όργανα όπως οι πνεύμονες, σε ουλές στην κοιλιακή χώρα ή στο περίνεο αλλά και στο μυικό τμήμα της μήτρας, στο μυομήτριο. Η τελευταία αυτή περίπτωση ονομάζεται αδενομύωση. Οι περιοχές της ενδομητρίωσης εμφανίζονται ως ‘εστίες’ ή ‘κηλίδες’, οι οποίες μπορεί να έχουν άσπρο, κόκκινο, μπλέ σκούρο, καφέ ή μαύρο χρώμα. Στις ωοθήκες παρατηρούνται κύστεις ενδομητριωσικές, οι οποίες μπορεί να περιέχουν ‘σοκολατοειδές’ υγρό. Στις ήπιες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχουν μερικές εστίες στο περιτόναιο, ενώ στις βαριές περιπτώσεις μπορεί η νόσος να καταλαμβάνει όλη την πύελο. Η ενδομητρίωση συνήθως προσβάλλει τους γύρω ιστούς και οι συμφύσεις που προκαλεί, μπορεί να επεκτείνονται στα γειτονικά όργανα και στις βαριές περιπτώσεις να τα σκεπάζουν εντελώς.

 

Η ενδομητρίωση μπορεί να αντιμετωπιστεί με φάρμακα ή με χειρουργική επέμβαση ή με συνδυασμό των δύο αυτών τρόπων. Γενικά η ενδομητρίωση μπορεί να διαγνωστεί κατά την εκτέλεση λαπαροσκόπησης ή λαπαροτομίας και επειδή πολλές γυναίκες δεν παρουσιάζουν συμπτώματα δεν μπορεί να εκτιμηθεί η ακριβής συχνότητα της στο γενικό πληθυσμό. Αρκετοί συγγραφείς την υπολογίζουν στο 20-30% των γυναικών της αναπαραγωγικής ηλικίας.

Παλαιότερα, πιστεύονταν ότι η ενδομητρίωση ήταν πιο συνηθισμένη σε γυναίκες που δεν είχαν παιδιά. Ονομαζόταν ως η νόσος της γυναίκας ‘που κάνει καριέρα’, γιατί αυτές οι γυναίκες έκαναν οικογένεια αρκετά αργότερα από το μέσο όρο. Αυτές όμως οι γενικεύσεις, δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές σήμερα. Η ενδομητρίωση μπορεί να προσβάλλει κάθε γυναίκα της αναπαραγωγικής ηλικίας από την ήβη μέχρι την εμμηνόπαυση.

Η ενδομητρίωση δεν είναι γνωστό αν κληρονομείται, αλλά μια γυναίκα με στενή συγγενή που έχει ενδομητρίωση είναι πιθανό να έχει και η ίδια ενδομητρίωση.

 

Ο καταμήνιος κύκλος

Δεν είναι γνωστό γιατί μερικές γυναίκες αναπτύσσουν ή προσβάλλονται από ενδομητρίωση. Είναι γνωστό όμως, ότι η νόσος έχει σχέση και εξαρτάται από τις γυναικείες ορμόνες, οι οποίες παράγονται από τις ωοθήκες κατά τον καταμήνιο αναπαραγωγικό κύκλο που εμφανίζεται κάθε μήνα. Οι ορμόνες αυτές είναι τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη. Τα οιστρογόνα παράγονται κυρίως στο πρώτο μισό του κύκλου, ενώ η προγεστερόνη αλλά και τα οιστρογόνα σε έναν βαθμό, παράγονται στο δεύτερο μισό.

 

Κάθε μήνα, στη μέση περίπου του κύκλου απελευθερώνεται από την ωοθήκη ένα ωάριο και το φαινόμενο αυτό αποτελεί την ωορρηξία. Το ωάριο συλλαμβάνεται από την σάλπιγγα και γονιμοποιείται μέσα σε αυτή από το σπερματοζωάριο, ενώ η μεταφορά του ακολουθεί λίγο αργότερα προς το εσωτερικό της μήτρας για να αρχίσει η εγκυμοσύνη. Αν το ωάριο δεν γονιμοποιηθεί, τότε χάνεται και στο τέλος του καταμήνιου κύκλου εμφανίζεται η περίοδος.

Η ενδομητρίωση επηρεάζεται από τις μεταβολές του καταμήνιου κύκλου και αναπτύσσεται υπό την επίδραση των οιστρογόνων. Η περιοχή με το ‘έκτοπο’ ενδομήτριο, που αποτελεί την νόσο, μιμείται το φυσιολογικό ενδομήτριο, αλλά το αίμα που παράγεται δεν μπορεί να ‘αποχετευθεί’και παραμένει στο ίδιο σημείο ή σημεία, προσβάλλοντας τους γύρω ιστούς.

Αιτίες και συμπτώματα

 

Πολλές θεωρίες έχουν προταθεί για την επεξήγηση του φαινομένου της ενδομητρίωσης. Όλοι την έχουν δει, αλλά κανείς δεν ξέρει γιατί συμβαίνει. Η θεωρία της ανάστροφης εμμηνορρυσίας, αναφέρει ότι το αίμα κατά την περίοδο παλινδρομεί μέσω των σαλπίγγων προς την περιτοναική κοιλότητα και εμφυτεύονται με αυτόν τον τρόπο τμήματα ενδομητρίου, στην περιτοναική κοιλότητα και τα όργανα της πυέλου. Άλλες θεωρίες περιλαμβάνουν την μεταναστευτική και τη θεωρία της μεταπλασίας. Δεν μπορεί να εξηγηθεί πλήρως με καμιά θεωρία το φαινόμενο της ενδομητρίωσης, ενώ δεν ξέρουμε επίσης γιατί συμβαίνει σε μερικές και όχι σε όλες τις γυναίκες.

 

Τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης μπορεί να ποικίλλουν σε κάθε ασθενή, αλλά ούτε και αντανακλούν ακριβώς την βαρύτητα της κατάστασης. Μερικές γυναίκες δεν έχουν καθόλου συμπτώματα, ενώ άλλες παρουσιάζουν πολύ επώδυνες περιόδους, πόνο κατά την επαφή ή υπογονιμότητα. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να συμβαίνουν μόνα τους ή σε διάφορους συνδυασμούς ποικίλου βαθμού. Είναι πιθανό επίσης, γυναίκες με ήπια νόσο (πρώτου σταδίου) να έχουν περισσότερα συμπτώματα από εκείνες με προχωρημένη νόσο (τετάρτου σταδίου).

Επώδυνες περίοδοι ή δευτεροπαθής δυσμηνόρροια, μπορεί να είναι σύμπτωμα ενδομητρίωσης. Όμως, πολλές γυναίκες με το ίδιο σύμπτωμα δεν έχουν ενδομητρίωση, όπως παρατηρείταισυχνά στην εφηβεία, χωρίςόμως να είναι συχνή η εμφάνιση της ενδομητρίωσης σε αυτή την ηλικία.

Πολλές γυναίκες με ενδομητρίωση κυρίως στα αρχικά στάδια δεν έχουν πρόβλημα υπογονιμότητας, άλλες όμως μπορεί να έχουν. Στις προχωρημένες καταστάσεις μπορεί να υπάρχουν συμφύσεις ή ουλές μεταξύ των σαλπίγγων και των ωοθηκών και να επηρεάζεται η γονιμότητα. Η ενδομητρίωση μπορεί να προκαλεί χρόνιο κυκλικό πόνο στην κοιλιά ή πόνο στην επαφή (δυσπαρευνία). Μπορεί επίσης να παρουσιάζεται ανώμαλη περίοδος στις γυναίκες με ενδομητρίωση. Ύπαρξη αίματος στα ούρα η τα κόπρανα μπορεί να συμβεί, όταν προσβληθούν η ουροδόχος κύστη ή το έντερο.

 

Διάγνωση

Η διάγνωση της ενδομητρίωσης δεν μπορεί να γίνει μόνο από τα συμπτώματα γιατί αυτά μπορεί να μην υπάρχουν σε αρκετές περιπτώσεις. Ο γυναικολόγος μπορεί να την υποπτευθεί όταν μια γυναίκα παρουσιάζει υπογονιμότητα, έχει επώδυνες περιόδους ή δυσπαρευνία ή παρουσιάζει επίμονη κύστη στην ωοθήκη με ιδιαίτερα υπερχογραφικά ευρήματα. Σημαντικό είναι επίσης, όπως αναφέρθηκε και το οικογενειακό ιστορικό.

Κολπική γυναικολογική εξέταση. Η εξέταση αυτή μπορεί είναι χρήσιμη στη διάγνωση της νόσου ιδιαίτερα όταν υπάρχουν όζοι (σκληρά σημεία) στο οπίσθιο κολπικό τοίχωμα ή μια διογκωμένη ωοθήκη.

Λαπαροσκόπηση. Η λαπαροσκόπηση είναι μια μέθοδος πολύ χρήσιμη στην διάγνωση αλλά και την θεραπεία της ενδομητρίωσης. Μέσω ενός τηλεσκοπίου, επιτρέπει στον γυναικολόγο να δει μέσα στην κοιλιά με μεγάλη ακρίβεια και λεπτομέρεια εάν υπάρχει ενδομητρίωση, ενώ μπορεί να ληφθεί και βιοψία ώστε να επιβεβαιωθεί η διάγνωση. Η ίδια εξέταση μπορεί να εξετάσει τις σάλπιγγες και μέσω μιας ειδικής τεχνικής να ελεγχθεί η βατότητά τους. Η λαπαροσκόπηση αποτελεί μια ατραυματική μέθοδο διερεύνησης όλων αυτών των συμπτωμάτων που αναφέρθηκαν, με αποτέλεσμα να είναι αναντικατάστατη στην διάγνωση και κυρίως στην σταδιοποίοηση της ενδομητρίωσης.

 

Άλλες μέθοδοι διάγνωσης της ενδομητρίωσης. Μια αιματολογική εξέταση (CA-125) μπορεί να βοηθήσει στην διάγνωση της νόσου ή την μετεγχειρητική της πορεία. Toδιακολπικό υπερηχογράφημα είναι πολύ χρήσιμο όπως ήδη αναφέρθηκε, ενώ η μαγνητική τομογραφία μπορεί να μας δώσει πληροφορίες για την έκταση της νόσου στην πύελο και ιδιαίτερα όταν αυτή εντοπίζεται στο μυομήτριο (αδενομύωση). Επίσης, η κολονοσκόπηση ή η κυστεοσκόπηση ελέγχει το παχύ έντερο ή την ουροδόχο κύστη για την ύπαρξη εστιών ενδομητρίωσης στα όργανα αυτά.

 

Θεραπεία

 

Καταρχήν η θεραπεία της νόσου εξατομικεύεται για κάθε ασθενή με σκοπό να βελτιώσει τα συμπτώματα (π.χ. χρόνιο πυελικό άλγος) και να διατηρήσει τη νόσο σε ύφεση. Μπορεί να περιλαμβάνει ορμονική θεραπεία, χειρουργική θεραπεία ή συνδυασμό των δύο μεθόδων.

Επίσης η εγκυμοσύνη αποτελεί ένα είδος θεραπείας της νόσου αφού δεν υπάρχει ωορρηξία και έμμηνος ρύση για εννέα μήνες. Η θεραπεία της ενδομητρίωσης στοχεύει φυσικά και στην θεραπεία της υπογονιμότητας, από την οποία υποφέρουν πολλές γυναίκες με ενδομητρίωση. Σε αυτό το σημείο, η χειρουργική ή η φαρμακευτική θεραπεία, μπορεί να συνδυαστεί με τις τεχνικές της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (π.χ. εξωσωματική γονιμοποίηση), ώστε να επιτευχθεί με περισσότερες πιθανότητες μια εγκυμοσύνη.

 

Ορμονική θεραπεία

 

Η εγκυμοσύνη και η εμμηνόπαυση αποτελούν δύο ‘φυσικές θεραπείες’ για την ενδομητρίωση. Στην εγκυμοσύνη υπάρχουν υψηλά επίπεδα οιστρογόνων και προγεστερόνης, ενώ στην εμμηνόπαυση τα επίπεδα των ορμονών αυτών είναι χαμηλά. Η ορμονική θεραπεία μιμείται κυρίως την εμμηνόπαυση προκαλώντας την ατροφία του ενδομητρίου και την διακοπή της εμμηνορρυσίας. Στην ενδομητρίωση προκαλεί ύφεση της νόσου και βοηθά στην επούλωση των ιστών. Δεν μπορεί όμως να εξαλείψει τις ‘σοκολατοειδείς’ κύστεις της ωοθήκης ή τις συμφύσεις μεταξύ των οργάνων της πυέλου.

Νταναζόλη. Αποτελεί έναν τύπο ορμονικής θεραπείας που χορηγούνταν περισσότερο παλαιότερα, ο οποίος προκαλεί υποοιστρογοναιμία. Χορηγείται από το στόμα με την μορφή χαπιών, ενώ η θεραπεία διαρκεί μέχρι ένα εξάμηνο. Η ενδομητρίωση υποχωρεί ως ένα βαθμό και οι περίοδοι σταματούν, ενώ βελτιώνονται και τα συμπτώματα όπως ο πόνος. Υπάρχουν παρενέργειες στην διάρκεια της θεραπείας, όπως εξάψεις, κατακράτηση υγρών και μερικές φορές ανδρογονικές ιδιότητες, όπως υπερτρίχωση και βράγχος φωνής (αιτίες άμεσης διακοπής της θεραπείας).

Προγεσταγόνα. Μερικοί χορηγούν προγεσταγόνα με την μορφή δισκίων ή ενδομυικών ενέσεων για ένα εξάμηνο περίπου. Υπάρχουν αρκετές παρενέργειες όπως διαταραχές της περιόδου, κατακράτηση υγρών και αύξηση βάρους.

 

Gonadotropin releasing hormone agonists (GnRH Αnalogs). Οι GnRH αγωνιστές (π. χ. λευπρολίδη, τριπτορελίνη) αποτελούν μια νεότερη ορμονική θεραπεία της ενδομητρίωσης, που προκαλεί μια προσωρινή και αναστρέψιμη υποοιστρογοναιμία-εμμηνόπαυση. Διακόπτει προσωρινά την εξέλιξη της νόσου και βελτιώνει τα συμπτώματα της, όπως την δυσμηνόρροια, τον χρόνιο πυελικό πόνο ή την δυσπαρευνία σε ποσοστό 90%. Χορηγείται κυρίως υπό μορφήν υποδόριων ή ενδομυικών ενέσεων κάθε μήνα ή τρίμηνο. Υπάρχουν και σε μορφή ρινικού σπρέι. Οι παρενέργειες της θεραπείας είναι αυτές της εμμηνόπαυσης και μπορούν να ελαττωθούν σημαντικά όταν χορηγείται ταυτόχρονα θεραπεία υποκατάστασης, χωρίς να επηρεάζεται η αποτελεσματικότητα της θεραπείας (add-backtherapy). Με αυτόν τον τρόπο η διάρκεια της θεραπείας μπορεί να παραταθεί σημαντικά (π.χ. για ένα χρόνο).

 

Το αντισυλληπτικό χάπι. Μπορεί να χορηγηθεί είτε με τον κλασικό τρόπο (έλευση περιόδου κάθε μήνα) είτε συνεχόμενα και φαίνεται ότι μπορεί να επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου, ενώ βελτιώνει την δυσμηνόρροια.

 

Χειρουργική θεραπεία

 

Οι μορφές της βαριάς ενδομητρίωσης συχνά δεν ανταποκρίνονται στην φαρμακευτική ή ορμονική θεραπεία. Η χειρουργική θεραπεία απαιτείται πολλές φορές για να αντιμετωπίσει τις συμφύσεις, τις κύστεις (ενδομητριώματα), τις εν τω βάθει εστίες της ενδομητρίωσης στο περιτόναιο, το έντερο ή το μυομήτριο (αδενομύωση). Επίσης, η χειρουργική θεραπεία βελτιώνει τα συμπτώματα και θεραπεύει ως ένα βαθμό και την υπογονιμότητα. Σίγουρα όμως, είναι αυτή που καθορίζει την ακριβή επέκταση της νόσου και παρακολουθεί την εξέλιξή της, ώστε να εφαρμόζεται πάντοτε η κατάλληλη θεραπεία.

 

Λαπαροσκοπική χειρουργική

 

Αυτός ο τρόπος θεραπείας ενώ παλαιότερα περιοριζόταν στην αντιμετώπιση των ήπιων και μέτριων εκδηλώσεων της νόσου, σήμερα μπορεί να αντιμετωπίσει σχεδόν όλες της μορφές της νόσου με μεγάλη αποτελεσματικότητα (60-80%). Γενικά, ενδείκνυται στον μεγαλύτερο αριθμό των ασθενών. Οι εστίες της ενδομητρίωσης μπορούν να καταστραφούν με την χρήση Laser ή διαθερμίας. Οι συμφύσεις μεταξύ των πυελικών οργάνων μπορούν να λυθούν με ειδικά εργαλεία, ενώ οι κύστεις (ενδομητριώματα) αφαιρούνται πλήρως. Η χρήση του Laser αποτελεί μια καινούρια προσέγγιση της χειρουργικής θεραπείας της ενδομητρίωσης παρέχοντας πολλά πλεονεκτήματα στον χειρουργό γυναικολόγο. Παράδειγμα αποτελούν η αντιμετώπιση της αδενομύωσης, η αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης του ορθοκολπικού διαφράγματος αλλά και η εξάχνωση των εστιών της νόσου σε επικίνδυνα σημεία (κοντά στον ουρητήρα). Λαπαροσκοπικά μπορούν να εκτελεστούν σήμερα και μεγαλύτερες επεμβάσεις όπως εκτομή και αναστόμωση εντέρου, αναστόμωση ουρητήρα και ολική υστερεκτομή με συναφαίρεση των εξαρτημάτων.

Λαπαροτομία

Παλαιότερα εφαρμοζόταν συχνότερα, έχει τα πλεονεκτήματα της κλασικής χειρουργικής αλλά απαιτεί περισσότερο χρόνο παραμονής της ασθενούς στο νοσοκομείο. Ο μετεγχειρητικός πόνος είναι μεγαλύτερος, όπως και η νοσηρότητα αλλά και οι μετεγχειρητικές συμφύσεις σε σχέση με την λαπαροσκοπική προσέγγιση. Η λαπαροτομία, ίσως είναι προτιμότερο να εφαρμόζεται σε προχωρημένα στάδια της νόσου και στις γυναίκες που δεν είναι απαραίτητη ή επιθυμητή η διατήρηση της γονιμότητάς τους. Σε περίπτωση που πρέπει να αφαιρεθούν οι ωοθήκες, άσχετα με την χειρουργική τεχνική, πρέπει να χορηγηθεί θεραπεία υποκατάστασης μετεγχειρητικά στην ασθενή για την πρόληψη των παρενεργειών.

Όπως αναφέρθηκε ήδη, μπορεί να συνδυαστεί η ορμονική και η χειρουργική θεραπεία με σκοπό πάντοτε, το επιθυμητό αποτέλεσμα για την κάθε περίπτωση χωριστά.

Η ενδομητρίωση απασχολεί έναν μεγάλο αριθμό γυναικών σε όλο τον κόσμο και απαιτεί προσεκτική αντιμετώπιση. Ο προσωπικός γιατρός της ασθενούς είναι αυτός που θα κατευθύνει και θα οργανώσει την θεραπεία σύμφωνα με τα σύγχρονα δεδομένα.

 

Ινομυώματα

Στις σελίδες αυτές θα σας δώσουμε πληροφορίες για τα ινομυώματα ή λειομυώματα της μήτρας, για το πώς γίνεται η διάγνωσή τους, ενώ θα αναφερθούμε λεπτομερώς στους διαφορετικούς τρόπους αντιμετώπισής τους. Οι πληροφορίες αυτές είναι γραμμένες για τις ασθενείς και έχει γίνει μεγάλη προσπάθεια για την καλύτερη κατανόησή τους από αυτές.

 

Ο κύριος σκοπός αυτής της αναφοράς στα ινομυώματα της μήτρας είναι να περιγραφούν οι τρόποι θεραπείας που προσφέρονται, με έμφαση στην ενδοσκοπική χειρουργική αλλά και σε άλλες χειρουργικές τεχνικές. Συνοπτικά οι τρόποι αντιμετώπισης των ινομυωμάτων περιλαμβάνουν:

  

  • Υστεροσκοπική - Ινομυωματεκτομή  
  • Λαπαροσκοπική - Ινομυωματεκτομή 
  • Κοιλιακή - Ινομυωματεκτομή
  • Κολπική - Υστερεκτομή 
  • Λαπαροσκοπική - Υστερεκτομή      
  • Κοιλιακή - Υστερεκτομή

 

 

Τι είναι τα ινομυώματα

 

Τα ινομυώματα ή λεοιμυώματα είναι όγκοι της μήτρας, με ποικίλο μέγεθος και σφαιρικό συνήθως σχήμα που εντοπίζονται σε διαφορετικές θέσεις μέσα ή έξω από τη μήτρα και προκαλούν διαφορετικά συμπτώματα. Τα ανευρίσκουμε πολύ συχνά και αρκετές φορές μπορεί να μην προκαλούν κανένα σύμπτωμα, δηλαδή να είναι ασυμπτωματικά. Μπορεί να είναι πολλαπλά, ενώ σε μερικές περιπτώσεις φθάνουν σε πολύ μεγάλα μεγέθη.

Δεν γνωρίζουμε ακριβώς πως δημιουργούνται αλλά είναι γνωστό ότι τα οιστρογόνα (μια θηλυκή ορμόνη) μπορούν να τα κάνουν να μεγαλώσουν. Συνέπεια αυτού είναι το ότι συνήθως παρατηρούνται στις δεκαετίες των 30 και των 40 και υποστρέφουν μετά την εμμηνόπαυση.

 

Αν και όλες οι γυναίκες με ινομυώματα δεν έχουν συμπτώματα, τυπικά συμπτώματα που σχετίζονται με αυτά είναι:

 

  • Πολύ αιμορραγία κατά την περίοδο
  • Ακανόνιστη αιμορραγία από τον κόλπο
  • Πυελικός πόνος
  • Μάζα στη πύελο
  • Συμπτώματα πίεσης στη κοιλιά
  • Υπογονιμότητα


Συνοπτικά, η θεραπεία των ινομυωμάτων ενδείκνυται εάν αυτά είναι υπεύθυνα για συγκεκριμένα συμπτώματα που δημιουργούν προβλήματα ή όταν μεγαλώνουν σε μέγεθος. Αν δεν υπάρχουν συμπτώματα ή τα ινομυώματα είναι μικρά δεν υπάρχει λόγος για θεραπεία. Επίσης η πιθανότητα εξαλλαγής τους είναι τόσο μικρή που δεν δικαιολογεί την αφαίρεσή τους σαν ρουτίνα επειδή απλώς υπάρχουν.

 

 

Πως γίνεται η διάγνωση

 

Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να γίνει η διάγνωση των ινομυωμάτων. Πρώτα από όλα όπως αναφέρθηκε προηγούμενα μπορεί να υπάρχουν τυπικά συμπτώματα τα οποία συνδέονται με τα ινομυώματα. Αν είναι πολύ μεγάλα ανευρίσκονται εύκολα στη γυναικολογική εξέταση ή με ψηλάφηση στο κάτω μέρος της κοιλιάς. Μικρότερα ινομυώματα μπορεί να βρεθούν επίσης στη γυναικολογική εξέταση, αλλά όταν κανείς υποψιάζεται την ύπαρξή τους μία ή περισσότερες από τις παρακάτω εξετάσεις μπορούν να γίνουν για να επιβεβαιώσουν τη διάγνωση:

 

  • Yπερηχογράφημα πυέλου
  • Υστεροσκόπηση
  • Μαγνητική τομογραφία
  • Αξονική τομογραφία
  • Λαπαροσκόπηση

 

Από αυτές το υπερηχογράφημα και η υστεροσκόπηση είναι οι πιο συνηθησμένες, ενώ οι άλλες γίνονται συνήθως σε ειδικότερες περιπτώσεις. Όποια εξέταση και να γίνει θα βοηθήσει το γιατρό σας στην εντόπιση των ινομυωμάτων και στην ανεύρεση του αριθμού και του μεγέθους τους.

 

Αντιμετώπιση των ινομυωμάτων (συνοπτικά)

 

Όπως αναφέρθηκε προηγούμενα η θεραπεία των ινομυωμάτων της μήτρας ενδείκνυται μόνο όταν προκαλούν συμπτώματα, μεγαλώνουν γρήγορα ή είναι πολύ μεγάλα σε μέγεθος. Τα μικρά ινομυώματα είναι αρκετά συχνά και συνήθως δεν προκαλούν προβλήματα. Σε αυτή την περίπτωση δεν χρειάζεται θεραπεία αλλά μόνο η παρακολούθησή τους.

 

Αν όμως έχετε τυπικά συμπτώματα που υποδηλώνουν ινομυώματα ή αυτά είναι μεγάλα ή μεγαλώνουν, η επιλογές σας για την θεραπεία τους εξαρτάται από:

 

  • Την ηλικία σας
  • Τον αριθμό τους
  • Το μέγεθός τους    
  • Την εντόπισή τους
  • Τα κύρια συμπτώματα που σας προκαλούν 
  • Την επιθυμία σας για μελλοντική εγκυμοσύνη

 

 

Για παράδειγμα, αν τα ινομυώματα είναι μικρά και το βασικό πρόβλημα είναι μεγάλη αιμορραγία στην περίοδο, τότε η φαρμακευτική θεραπεία ή η υστεροσκοπική ινομυωματεκτομή μπορεί να είναι η θεραπεία εκλογής. Εάν αυτά είναι μεγάλα και υπάρχει επιθυμία εγκυμοσύνης στο μέλλον, η ινομυωματεκτομή κοιλιακή ή λαπαροσκοπική, μπορεί να είναι κατάλληλη για σας. Αν έχετε ολοκληρώσει την οικογένειά σας και τα ινομυώματα είναι μεγάλα μπορεί να είναι κατάλληλη επιλογή η υστερεκτομή, η οποία μπορεί να γίνει με διαφορετικούς τρόπους όπως θα δούμε παρακάτω.

 

Φαρμακευτική θεραπεία

 

Η φαρμακευτική θεραπεία με χάπια μπορεί να βοηθήσει όταν τα ινομυώματα είναι σχετικά μικρά και τα κύρια συμπτώματα είναι η αιμορραγία και η επώδυνη περίοδος. Δυστυχώς όμως τα φάρμακα αυτά δεν μπορούν να θεραπεύσουν τα ινομυώματα, ενώ   πρέπει να τα παίρνετε για πολλά χρόνια. Επίσης, δεν έχουν την ίδια επιτυχία και αποτελεσματικότητα όση έχουν στις γυναίκες με επώδυνη και με πολύ αίμα περίοδο, που δεν έχουν όμως ινομυώματα.

 

Ταυτόχρονα με τη φαρμακευτική θεραπεία πρέπει να λαμβάνετε και θεραπεία με σίδηρο γιατί συχνά η προηγούμενη κατάσταση (υπερμηνόρροια) συνοδεύεται από αναιμία.

 

Τελικά αρκετές γυναίκες που δοκιμάζουν την φαρμακευτική θεραπεία επιζητούν μια πιο αποτελεσματική θεραπεία. Η φαρμακευτική θεραπεία δεν είναι ίσως η κατάλληλη όταν τα ινομυώματα είναι μεγάλα, προκαλούν συμπτώματα όπως βάρος η πίεση στην κοιλιά ή υπογονιμότητα.

 

 

Πλεονεκτήματα και Μειονεκτήματα

 

  • Αποφυγή χειρουργικής επέμβασης
  • Μπορεί να υπάρχουν παρενέργειες 
  • Πολύχρονη θεραπεία
  • Δεν αποτελεί ριζική θεραπεία

 

 

Ινομυωματεκτομή

 

 

Η ινομυωματεκτομή είναι μια χειρουργική επέμβαση που αφαιρεί το ινομύωμα χωρίς να αφαιρείται η μήτρα. Μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους ανάλογα με τον αριθμό, το μέγεθος και τη θέση των ινομυωμάτων. Για παράδειγμα, μία ασθενής που παρουσιάζει ένα μόνο μικρό ινομύωμα στην εσωτερική κοιλότητα της μήτρας, μπορεί να υποβληθεί σε υστεροσκοπική ινομυωματεκτομή, μια επέμβαση σχετικά γρήγορη και άμεση χωρίς να χρειαστεί εισαγωγή στο νοσοκομείο ή την κλινική. Γυναίκες με μικρά προς μεσαίου μεγέθους ινομυώματα μέσα στο τοίχωμα της μήτρας ή καλύτερα προς την εξωτερική επιφάνειά της, μπορούν να υποβληθούν σε λαπαροσκοπική ινομυωματεκτομή, μια επέμβαση που απαιτεί λίγο χρόνο παραμονής στην κλινική και η ασθενής αναρρώνει γρήγορα από αυτήν. Μπορεί να εφαρμοστεί επίσης, η κολπική ινομυωματεκτομή όταν η πρόσβαση του ινομυώματος και η θέση του είναι κατάλληλη. Όμως εάν τα ινομυώματα είναι πολλά ή πολύ μεγάλα τότε η κοιλιακή ινομυωματεκτομή  με μικρή τομή στην κοιλιά ίσως είναι η καταλληλότερη επιλογή, όταν δεν απαιτείται αφαίρεση της μήτρας.

 

Όποια και αν είναι η τελική επιλογή, η ινομυωματεκτομή είναι μια χειρουργική επέμβαση και εμπεριέχει χειρουργικό κίνδυνο, όπως κάθε άλλη επέμβαση. Η πιο σημαντική (αλλά όχι συχνή) επιπλοκή της ινομυωματεκτομής είναι η αιμορραγία, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε μετάγγιση αίματος σε ένα μικρό ποσοστό, ενώ σε εξαιρετικά δύσκολες περιπτώσεις με μεγάλη αιμορραγία μπορεί να απαιτηθεί και υστερεκτομή. Σε ορισμένες περιπτώσεις χορηγούμε φαρμακευτική αγωγή πριν την επέμβαση ώστε να σμικρύνουμε τα ινομυώματα και να μειωθεί η αιμορραγία κατά την επέμβαση.

 

Η εγκυμοσύνη είναι δυνατή μετά την ινομυωματεκτομή, ενώ είναι πιθανό να γίνει καισαρική τομή όταν τα ινομυώματα που αφαιρέθηκαν ήταν μέσα στο τοίχωμα της μήτρας (όχι στο εξωτερικό τοίχωμα ή στην εσωτερική κοιλότητά της). Επίσης, μερικές φορές δεν είναι δυνατόν να αφαιρεθούν όλα τα ινομυώματα (όταν υπάρχουν πολύ μικρά και πολλά), ενώ υπάρχει η πιθανότητα αυτά να μεγαλώσουν σε αρκετά χρόνια.

 

 

Κοιλιακή ινωμυωματεκτομή

 

Η κοιλιακή ινομυωματεκτομή είναι μια παραδοσιακή επέμβαση για την αφαίρεση ινομυωμάτων που γίνεται με τομή στην κοιλιά. Εάν υπάρχουν πολλαπλά και μεγάλα ινομυώματα είναι ο μόνος κατάλληλος τρόπος για να τα αφαιρέσουμε με μεγαλύτερη ασφάλεια. Συνήθως η τομή που απαιτείται είναι οριζόντια χαμηλά στην κοιλιά.

 

Η κοιλιακή ινομυωματεκτομή είναι μεγάλη επέμβαση. Καθώς εφαρμόζεται στις πιο δύσκολες περιπτώσεις, παρουσιάζει και τις περισσότερες επιπλοκές από τις άλλες μεθόδους. Χρειάζεται περισσότερες μέρες νοσηλείας και η ανάρρωση είναι βραδύτερη. Όμως όταν οι άλλες μέθοδοι αντενδείκνυνται, αποτελεί μία καλή λύση με ταυτόχρονη διατήρηση της μήτρας.

 

Πλεονεκτήματα και Μειονεκτήματα

 

  • Δεν υπάρχει όριο στο μέγεθος του ινομυώματος
  • Μεγάλη τομή και τραύμα
  • Επιπλοκές πιο συχνές
  • Μπορούν να αφαιρεθούν περισσότερα ινομυώματα  
  • Διαμονή στο νοσοκομείο 5-7 μέρες   
  • Η ανάρρωση γίνεται σε αρκετές εβδομάδες
  • Δημιουργία συμφύσεων πιθανότερη

 

 

 

Υστεροσκοπική ινομυωματεκτομή

 

Η υστεροσκοπική ινομυωματεκτομή εκτελείται μέσω ενός μικρού τηλεσκοπίου το οποίο εισάγεται στη μήτρα διαμέσου του κόλπου και του τραχήλου. Το τηλεσκόπιο μπορεί να χρησιμοποιήσει εργαλεία μινιατούρες (ψαλίδια, λαβίδες, αγκύλες διαθερμίας) τα οποία χρειάζονται για να αφαιρεθούν τα ινομυώματα. Η επέμβαση καταγράφεται σε βίντεο κάμερα.

 

Αυτή η μέθοδος είναι κατάλληλη για μικρά σχετικά ινομυώματα που βρίσκονται στην εσωτερική κοιλότητα της μήτρας αν και μπορούν να αφαιρεθούν και λίγο βαθύτερα προς το τοίχωμα της μήτρας ινομυώματα. Αν τα ινομυώματα είναι μεγάλα η επέμβαση μπορεί να γίνει σε δύο στάδια με μεγαλύτερη ασφάλεια. Επιπλοκές στην υστεροσκοπική ινομυωματεκτομή συμβαίνουν σπάνια.

 

Πλεονεκτήματα και Μειονεκτήματα

 

  • Σχετικά μικρή επέμβαση
  • Κατάλληλη για λίγα και σχετικά μικρά Ινομυώματα
  • Όχι εξωτερικές ουλές
  • Οι επιπλοκές είναι σπάνιες
  • Τα ινομυώματα πρέπει να έχουν την κύρια μάζα τους μέσα στην ενδομήτρια κοιλότητα
  • Δεν χρειάζεται νοσηλεία 
  • Ταχεία ανάρρωση
  • Δεν δημιουργούνται συμφύσεις  στην κοιλιά

 

 

Λαπαροσκοπική ινομυωματεκτομή

 

Η λαπαροσκοπική ινομυωματεκτομή επίσης γίνεται με την βοήθεια ενός τηλεσκοπίου (του λαπαροσκοπίου) και των λαπαροσκοπικών εργαλείων, τα οποία εισέρχονται από 2-3 μικρές τρύπες (0,5-1 εκατοστού) στην κοιλιά της ασθενούς. Το λαπαροσκόπιο συνήθως τοποθετείται στον ομφαλό και τα εργαλεία πιο κάτω στην κοιλιά. Αυτή η μέθοδος χρησιμοποιείται όταν τα ινομυώματα βρίσκονται προς το εξωτερικό τοίχωμα της μήτρας και δεν είναι πολλά και μεγάλα. Τα ινομυώματα παρασκευάζονται με τα λαπαροσκοπικά εργαλεία, γίνεται αιμόσταση, η τομή στη μήτρα διορθώνεται με ράμματα και τελικά τα ινομυώματα με ειδική τεχνική (morcellation) κόβονται σε μικρότερα κομμάτια και διαμέσου των μικρών αρχικών τομών, αφαιρούνται από την κοιλιά ή τον κόλπο.

 

Η λαπαροσκοπική ινομυωματεκτομή είναι πιο δύσκολη επέμβαση από την υστεροσκοπική ινομυωματεκτομή και διαρκεί περισσότερο. Αιμορραγία μπορεί να

συμβεί συχνότερα και να χρειαστεί μετάγγιση αίματος. Η λαπαροσκοπική ινομυωματεκτομή απαιτεί νοσηλεία 1-3 ημερών και η πλήρης ανάρρωση διαρκεί λίγες εβδομάδες.

 

Πλεονεκτήματα και Μειονεκτήματα

 

  • Μικρές εξωτερικές ουλές
  • Κατάλληλη για μικρά προς μεσαίου μεγέθους ινομυώματα που βρίσκονται προς το εξωτερικό του τοιχώματος της μήτρας
  • Οι επιπλοκές δεν είναι συχνές
  • Σχετικά σύντομη νοσηλεία
  • Ταχεία ανάρρωση
  • Λιγότερες συμφύσεις από την κοιλιακή ινομυωματεκτομή

 

 

 

 

Κολπική ινομυωματεκτομή

 

Η κολπική ινομυωματεκτομή περιλαμβάνει την αφαίρεση ινομυωμάτων από τον κόλπο όπως και στην υστεροσκοπική μέθοδο, για αυτό δεν δημιουργούνται ουλές ή τομές στην κοιλιά. Η επέμβαση εφαρμόζεται όταν τα ινομυώματα είναι μικρά ή μέτρια σε μέγεθος αλλά είναι πολύ βαθιά στη μήτρα για να αφαιρεθούν υστεροσκοπικά ή λαπαροσκοπικά. Η μέθοδος εφαρμόζεται ευκολότερα σε γυναίκες που έχουν γεννήσει και υπάρχει περισσότερος χώρος στην πύελο.

 

Η επέμβαση είναι πιο εύκολη όταν τα ινομυώματα βρίσκονται στο οπίσθιο τμήμα της μήτρας και όχι στον πυθμένα της, οπότε προτιμάται η λαπαροσκοπική αφαίρεση τους. Επειδή χρησιμοποιούνται συμβατικά εργαλεία η κολπική μέθοδος διαρκεί λιγότερο από την λαπαροσκοπική και η αποκατάσταση του τοιχώματος της μήτρας είναι καλύτερη. Η νοσηλεία είναι σύντομη, υπάρχει μικρότερη πιθανότητα συμφύσεων και η ανάρρωση πιο γρήγορη από την λαπαροτομία.

 

Υστερεκτομή

 

Η υστερεκτομή αποτελεί οριστική θεραπεία των ινομυωμάτων γιατί αφαιρούνται όλα τα ινομυώματα μαζί με την μήτρα. Δεν υπάρχει περίοδος μετά την επέμβαση και δεν μπορεί να υπάρξει εγκυμοσύνη. Άρα η επέμβαση είναι κατάλληλη για γυναίκες που έχουν ολοκληρώσει την οικογένειά τους και δεν θέλουν να διατηρήσουν τη μήτρα από τον φόβο της υποτροπής των ινομυωμάτων.

 

Αν και η περίοδος σταματά μετά την υστερεκτομή δεν σημαίνει ότι η γυναίκα θα ΄΄μπεί ΄΄ στην εμμηνόπαυση. Όταν δεν αφαιρούνται οι ωοθήκες με την υστερεκτομή, πολύ μικρές είναι οι ορμονικές αλλαγές που θα προκύψουν στον οργανισμό της. Μερικές φορές μπορεί να χρειαστεί να αφαιρεθούν οι ωοθήκες (αν παρουσιάζουν πρόβλημα) και τότε μόνο θα χρειαστεί να λάβει η γυναίκα θεραπεία υποκατάστασης για την αντιμετώπιση των κλιμακτηριακών συμπτωμάτων και της οστεοπόρωσης.

 

Η υστερεκτομή μπορεί να γίνει με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Η κολπική υστερεκτομή είναι μια καλή και ατραυματική επιλογή και εφαρμόζεται με επιτυχία, εκτός από τις περιπτώσεις που τα ινομυώματα είναι πολύ μεγάλα. Η λαπαροσκοπική υστερεκτομή γίνεται με την βοήθεια του τηλεσκοπίου, όπως και στην αφαίρεση του ινομυώματος, ενώ είναι καταλληλότερη όταν υπάρχουν συμφύσεις στην κοιλιά που εμποδίζουν την κολπική υστερεκτομή. Αν τα ινομυώματα είναι μεγάλα η μόνη λύση είναι η κοιλιακή υστερεκτομή.

Ακόμα, όταν αποφασιστεί η κοιλιακή ή λαπαροσκοπική υστερεκτομή υπάρχει η πιθανότητα εκτέλεσης υφολικής υστερεκτομής στην οποία παραμένει ο τράχηλος της μήτρας, ενώ στην ολική υστερεκτομή αφαιρείται ολόκληρη η μήτρα. Η υφολική υστερεκτομή είναι πιο εύκολη επέμβαση και συνήθως παρουσιάζει λιγότερες επιπλοκές.

 

Όπως και στην ινομυωματεκτομή, έτσι και η εκτέλεση υστερεκτομής αποτελεί μεγάλη επέμβαση. Όμως παρόλο που αφαιρείται όλη η μήτρα οι επιπλοκές της είναι συνήθως λιγότερες από την ινομυωματεκτομή. Για παράδειγμα η αιμορραγία και η ανάγκη μετάγγισης είναι πιο πιθανό να συμβούν στην ινομυωματεκτομή και αυτό οφείλεται στον τρόπο εκτέλεσης των επεμβάσεων. Άλλες επιπλοκές όπως η λοίμωξη ή το αιμάτωμα, παρουσιάζουν επίσης μικρότερη συχνότητα εμφάνισης κατά την εκτέλεση της υστερεκτομής.

 

Κοιλιακή υστερεκτομή

 

Η Κοιλιακή υστερεκτομή είναι η πιο συχνά εκτελούμενη μέθοδος υστερεκτομής σε όλο τον κόσμο. Αν τα ινομυώματα είναι μεγάλα ή υπάρχουν συμφύσεις στην κοιλιά, τότε η μέθοδος αυτή προτιμάται περισσότερο. Όπως και στην ινομυωματεκτομή μπορεί να γίνει με μια χαμηλή οριζόντια τομή στην κοιλιά.

 

Η παραμονή στο νοσοκομείο είναι 5-7 μέρες και η φυσιολογική δραστηριότητα επανέρχεται σε 4-6 εβδομάδες.

 

 

Πλεονεκτήματα 

 

  • Το μέγεθος των ινομυωμάτων δεν παίζει ρόλο.
  • Ευκολότερη οδός σε περίπτωση συμφύσεων ή προβλήματα Ωοθηκών.
  • Η διάρκεια της επέμβασης είναι μικρότερη από τη λαπαροσκοπική μέθοδο.
  • Η υφολική μέθοδος είναι σχετικά εύκολη.

 

Μειονεκτήματα

 

  • Μεγάλη τομή.
  • Οι επιπλοκές είναι συχνότερες από την κολπική ή λαπαροσκοπική μέθοδο.
  • Η ανάρρωση και η αποκατάσταση αργούν.

 

Κολπική υστερεκτομή

 

Η κολπική υστερεκτομή όπως δηλώνει το όνομά της, εκτελείται από τον κόλπο και δεν αφήνει ουλές. Εκτελείται με τις ίδιες χειρουργικές αρχές όπως και η κοιλιακή υστερεκτομή, αρχίζοντας όμως από τον τράχηλο της μήτρας. Η διάρκειά της είναι παρόμοια, είναι ατραυματικότερη μέθοδος από την κοιλιακή υστερεκτομή και οι ωοθήκες μπορούν να αφαιρεθούν αν αυτό χρειαστεί. Η επέμβαση συνηθίζεται περισσότερο όταν υπάρχει πρόπτωση της μήτρας ή πυελική χαλάρωση, αλλά αυτό δεν είναι απαραίτητο. Η ανάρρωση και η αποκατάσταση είναι έρχονται γρήγορα, ενώ υπάρχουν γυναικολόγοι που την εκτελούν στην κλινική μιας μέρας νοσηλείας.

 

 

Πλεονεκτήματα 

 

  • Δεν δημιουργούνται ουλές.
  • Λιγότερες επιπλοκές από την κοιλιακή υστερεκτομή, ταχύτερη ανάρρωση.

 

Μειονεκτήματα

 

  • Δεν είναι κατάλληλη για μεγάλα ινομυώματα ή όταν υπάρχουν συμφύσεις στην κοιλιά.
  • Η υφολική υστερεκτομή δεν είναι εφικτή.

 

 

 

 

Λαπαροσκοπική υστερεκτομή

 

Η λαπαροσκοπική υστερεκτομή είναι μια πιο πρόσφατη επέμβαση που περιγράφηκε το 1989. Είναι παρόμοια με την λαπαροσκοπική ινομυωματεκτομή στον τρόπο της προσέγγισης ή των βασικών εργαλείων που χρησιμοποιούνται. Μπορεί να εκτελεστεί εξ’ολοκλήρου λαπαροσκοπικά ή από ένα σημείο και μετά να ολοκληρωθεί κολπικά (λαπαροσκοπικά υποβοηθούμενη κολπική υστερεκτομή). Οι ωοθήκες μπορούν να αφαιρεθούν εύκολα στην επέμβαση αυτή, στον ίδιο χρόνο με την υστερεκτομή.

 

Η λαπαροσκοπική υστερεκτομή είναι μια σχετικά αργή επέμβαση όπως και η λαπαροσκποπική ινομυωματεκτομή. Η ανάρρωση όμως είναι ταχεία, όπως περίπου και στην κολπική υστερεκτομή και οι επιπλοκές είναι παρόμοιες.

 

 

Πλεονεκτήματα 

 

  • Μικρές εξωτερικές ουλές
  • Μπορεί να εκτελεστεί σε περιπτώσεις συμφύσεων ή καλοήθους παθολογίας των ωοθηκών
  • Δυνατότητα υφολικής υστερεκτομής
  • Επιπλοκές πιο σπάνιες από την κοιλιακή υστερεκτομή. Ταχύτερη ανάρρωση.

 

Μειονεκτήματα

 

  • Όχι κατάλληλη σε πολύ μεγάλα ινομυώματα.
  • Μπορεί να διαρκέσει πολύ ώρα.